Ekspozycja NBP w Muzeum Czynu Powstańczego na Górze Świętej Anny

Oddział Okręgowy NBP w Opolu przygotował ekspozycję w Muzeum Czynu Powstańczego na Górze Świętej Anny z okazji emisji monet „100. rocznica III Powstania Śląskiego”. 2 maja wystawę obejrzał m.in. Prezydent RP Andrzej Duda. Na wystawie zaprezentowano nie tylko monety upamiętniające setną rocznicę III powstania śląskiego, ale także monety z serii „Stulecie odzyskania przez Polskę niepodległości”, wśród których jest moneta poświęcona Wojciechowi Korfantemu – jednemu z bohaterów Śląska. Czytaj więcej

Anna księżna opolska (~ 1348 – 1378) – kobiecość uwieczniona w kamieniu

Anna była tą pośród księżniczek opolskich, której znamy wygląd. Jej wizerunek zachował się na tumbie, czyli głównej części gotyckiego grobowca przedstawiającej postać zmarłej, znajdującej się w kaplicy św. Anny tzw. Piastowskiej w kościele OO. Franciszkanów w Opolu.

Była żoną księcia opolskiego Bolesława III (ok. 1337 – 1382) i matką pięciorga dzieci: synów Jana Kropidło, Bolesława IV, Henryka, Bernarda i córki Anny. Zmarła w Opolu w 1378 r. Mąż przeżył ją o cztery lata, zmarł 21 września 1382 r. Oboje pochowani zostali w kaplicy św. Anny w kościele OO. Franciszkanów w Opolu, która pełniła już funkcję nekropolii Piastów Opolskich. W 2 połowie XIV wieku nieznany z imienia artysta wyczarował z kamienia ich przepiękny sarkofag, który do dziś możemy podziwiać. Inspiracją do jego powstania był zapewne powstały między 1300 a 1320 r. sarkofag księcia śląskiego Henryka IV Prawego (Probusa), wybitne dzieło sztuki, które wówczas stało się wzorem do naśladowania dla innych książąt śląskich. Czytaj więcej

Lutosława Malczewska (1914-2004) – nestorka opolskiego rodu dziennikarskiego

Urodziła się 24 października 1914 r. we Wrocławiu. Była córką wybitnego działacza polskiego Kazimierza Malczewskiego, pierwszego Prezesa Dzielnicy Śląskiej Związku Polaków w Niemczech. Uczyła się w polskim gimnazjum w Raciborzu, a następnie w Opolu. Od najmłodszych lat należała do polskiej organizacji „Sokół” w Raciborzu, chóru „Harmonia” i do amatorskiego zespołu dramatycznego działającego w „Strzesze” w Raciborzu. W 1932 r. wraz z rodziną przeniosła się do Opola, gdzie działała w harcerstwie i chórze „Lutnia”. W 1932 r. wstąpiła do Związku Polaków w Niemczech. Pomagała ojcu w prowadzeniu polskiej księgarni „Lektor” w Opolu – jedynej wówczas na Śląsku Opolskim, która przetrwała do 1937 r. Czytaj więcej

Józef Antoni Franciszek Elsner – 167. rocznica śmierci wybitnego kompozytora, dyrygenta i pedagoga

Józef Antoni Franciszek Elsner (Joseph Anton Franz Elsner) na świat przyszedł 1 czerwca 1769 r. w Grodkowie, w kamienicy przy Löwenstraße obok wieży Löwen Thor (obecnie ul. Elsnera). Zmarł 18 kwietnia 1854 w Elsnerowie pod Warszawą. W tym roku obchodzimy 167. rocznicę śmierci kompozytora, nauczyciel sławnych polskich muzyków Ignacego Feliksa Dobrzyńskiego oraz Fryderyka Chopina, który dedykował mu swoją Sonatę c-moll op. 4 na fortepian.

Był wybitnym kompozytorem, pedagogiem, działaczem społecznym, organizatorem kultury muzycznej i teoretykiem muzyki. Przez kolejne pokolenia kojarzony był niemal wyłącznie z postacią Fryderyka Chopina. Tymczasem jest on postacią bardzo ważną zarówno dla kultury polskiej jak i niemieckiej. Czytaj więcej

Maria Göpert-Mayer – noblistka z Katowice

Maria Göpert-Mayer (1906-1972), to laureatka Nagrody Nobla z fizyki za odkrycia dotyczące struktury powłok nuklearnych. Była drugą kobietą na świecie, po Polce Marii Skłodowskiej-Curie wyróżnioną Nagrodą Nobla z fizyki. Pochodziła z zasłużonej dla Śląska rodziny uczonych. Ojciec, lekarz i profesor pediatrii Friedrich Göppert, przyczynił się do zwalczenia epidemii zapalenia opon mózgowych w Katowicach w 1905 r. i odkrył nowatorską metodę walki z tą chorobą, jej dziadkiem był profesor prawa Heinrich Robert Göppert (1838–1882), a pradziadkiem profesor botaniki Heinrich Göppert, twórca Muzeum Botanicznego we Wrocławiu. Czytaj więcej

Pisanka z Ostrówka

Wielkim skarbem i kopalnią wiedzy z rożnych dziedzin nauki jest wczesnośredniowieczny gród na Ostrówku pochodzący prawdopodobnie z 2 połowy X wieku. Osada szybko uzyskała miejski charakter w skutek skupienia się  w niej  znacznej liczny rzemieślników i handlarzy (W. Hołubowicz, Opole w wiekach X-XII, Katowice 1956, str. 9). W takiej formie przetrwała do początków XIII wieku i potem na skutek lokacji miasta na Opola zniknęła pod warstwami ziemi. Odkryto ją w latach 1930-1933. To co odkryli niemieccy badacze nie pasowało do ówczesnej ideologii niemieckiego Oppeln, więc prawdziwe badania naukowe rozpoczęto dopiero od 1948 r. i z przerwami kontynuowano aż do 1997 r. Z przeprowadzonych w latach 50. XX w. badań archeologicznych jasno wynika, że budownictwo wczesnośredniowiecznego Opola było podobne do drewnianego budownictwa występującego na terenie Polski Piastowskiej, Rusi Kijowskiej i innych państw słowiańskich. Bez wątpienia było słowiańskie, było dziełem miejscowych rękodzielników. (W. Hołubowicz, Opole w wiekach X-XII, Katowice 1956, str. 108). Czytaj więcej

Waleria Nabzdyk z domu Augustyn (1901-1999). Sanitariuszka w III powstaniu śląskim

Przeżyła niemal cały wiek XX. Wiodła długie i pracowite życie dając świadectwo prawdzie. Była sanitariuszką w powstaniu, nauczycielką, matką licznego potomstwa i działaczką społeczną. Wszystkie swoje życiowe role wypełniała sumiennie. Była cierpliwa, dzielna i obowiązkowa. Jej fundamentem była miłość do Boga i Ojczyzny. Kościec moralny wyniosła z rodzinnego domu, pełnego heroicznych i patriotycznych wzorców. Czytaj więcej

Ignacy Łukasiewicz – pionier przemysłu naftowego w Europie

Polska ma wielu wspaniałych synów, o których każdy z nas powinien pamiętać. Jednym z nich jest Ignacy Łukasiewicz, który urodził się w 23 marca 1822 r. w Zadusznikach koło Tarnowa na Podkarpaciu. Łukasiewicz był polskim patriotą ormiańskiego pochodzenia. Należy do najwybitniejszych polskich pionierów techniki. Był chemikiem, farmaceutą, przedsiębiorcą, a przede wszystkim twórcą polskiego górnictwa i przemysłu naftowego. Wynalazł lampę naftową i stworzył podstawy rozwoju przemysłu naftowego na świecie. Jego osiągnięcia w tej dziedzinie były pionierskie w skali światowej.

Życie Ignacego Łukasiewicza przypadało na okres zaborów, kiedy Polski nie było na mapie Europy. Czytaj więcej

Święty Krzyż, książę innych gór. Dziedzictwo czasów nowożytnych 1536-1819

W 2020 r. dr Czesław Hadamik realizował w ramach stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego projekt pt. „Swięty Krzyż, książę innych gór. Dziedzictwo czasów nowożytnych 1536-1819”. Polegał on na zebraniu i opracowaniu danych dotyczących pobenedyktyńskiego klasztoru na Świętym Krzyżu, zawartych w literaturze, źródłach historycznych, a także dokumentacjach badań terenowych, pod kątem opisania i interpretacji dziedzictwa materialnego i niematerialnego tego obiektu, związanego z okresem nowożytnym Czytaj więcej

Mikołaj z Koźla – autor spisanej po polsku pieśni swawolnej

Był franciszkaninem kaznodzieją i zajadłym przeciwnikiem husytyzmu. Przede wszystkim był autorem rękopisu – spisanego w formie pamiętnika między 1416 a 1423 r., który znajduje się w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu Wrocławskiego (sygn. I. Q. 466).

Na podstawie analizy historycznej, badacze przyjmują, że Mikołaj z Koźla urodził się ok. 1390 roku. Po odebraniu elementarnych nauk od joannitów w Koźlu, udał się do szkoły zakonu minorytów pw. św. Bartłomieja w Głogówku, gdzie najprawdopodobniej doskonale wykształcił znajomość łaciny oraz tzw. sztuk wyzwolonych. W wyniku jakiegoś ostrego konfliktu opuścił konwent w 1414 r. i wyruszył na wyprawę misyjną. Odwiedził m.in. Ołomuniec, Czesław, Karniów, Pragę, Opole, Kraków i Stary Sącz. Przebywał w klasztorach w Czasławiu w Czechach (gdzie wstąpił do nowicjatu), potem w Ołomuńcu i od 1421 r. w Karniowie. Ostatnie jego zapiski pochodzą z 1423 r. Badacze przypuszczają, że Mikołaj z Koźla zmarł ok. 1431 r. być może w rodzinnym Koźlu, do którego zdaniem T. Michałowskiej zakonnik powrócił ok. 1431 r. Czytaj więcej