Þingvellir – narodziny narodu w szczelinie kontynentów

Þingvellir, wymawiane jako „Thingvetlir”, to nie tylko miejsce; to esencja islandzkiej duszy. To święta kraina, gdzie potężne siły geologiczne spotykają się z narodzinami demokracji, tworząc przestrzeń o niepowtarzalnym znaczeniu kulturowym i przyrodniczym.

W 930 roku, w tym odległym zakątku północnego Atlantyku, Wikingowie dokonali rzeczy bezprecedensowej. Utworzyli Althing – pierwszy w Europie i jeden z najstarszych na świecie parlamentów . Islandia, będąc wówczas społecznością bez króla, potrzebowała ogólnonarodowej instytucji, która ustanawiałaby prawo i rozstrzygała spory. Wybór miejsca nie był przypadkowy. Według sagi, ziemia, na której powstał Althing, została wcześniej skonfiskowana za popełnione morderstwo, co w symboliczny sposób splata narodziny prawa z aktem zbrodni. Przez ponad 850 lat, aż do 1798 roku, Þingvellir było świadkiem corocznych zjazdów islandzkich wodzów i wolnych ludzi. To tutaj w 1000 roku, w drodze ustawy parlamentarnej, Islandczycy przyjęli chrześcijaństwo, co było ewenementem na skalę światową.

Sercem dawnego Althingu była Skała Prawa (Lögberg) – naturalne wzniesienie skalne o doskonałej akustyce, z którego ogłaszano prawa i wygłaszano przemowy. Dziś jej lokalizację znaczy maszt z islandzką flagą. Wokół rozsiane są pozostałości ziemianek (búðir), w których nocowali uczestnicy zjazdów. Þingvellir kryje jednak również mroczniejsze karty historii. W kanionie Almannagjá, prowadzącym na miejsce obrad, odbywały się ostatnie drogi skazanych. Kobiety topiono w naturalnym basenie Drekkingarhylu („Basen Topienia”), a miejsce to do dziś budzi grozę i jest jednocześnie symbolem surowości dawnych praw.

To, co czyni Þingvellir wyjątkowym na skalę światową, to jego położenie. Park leży dosłownie w szczelinie, która rozdziela dwie płyty tektoniczne – północnoamerykańską i euroazjatycką. Proces ich oddalania się od siebie jest tu widoczny gołym okiem w postaci potężnych uskoków. Główny z nich, Almannagjá, tworzy imponujący, skalisty wąwóz o ścianach sięgających 40 metrów wysokości . Przechodząc nim, kroczy się dosłownie między dwoma kontynentami. Mniej znana, ale równie fascynująca jest Peningagjá („Szczelina Pieniężna”), do której od 1907 roku wrzucane są monety na szczęście, tworząc pod powierzchnią krystalicznie czystej wody podwodną mapę życzeń.

Mimo że Althing przeniesiono do Reykjaviku, Þingvellir nie straciło na znaczeniu. W 1928 roku utworzono tu park narodowy, a w 2004 roku miejsce wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. W 1944 roku, w trakcie II wojny światowej, właśnie na Þingvellir ogłoszono niepodległość Islandii od Danii, podkreślając jego rolę jako kolebki narodowej tożsamości. Park przez wieki inspirował artystów, w tym malarza Þórarinna B. Þorlákssona, który jako pierwszy uchwycił na płótnie jego letni, błękitny czar, oraz poetę Jakoba Smára, który w swoim dziele „Þingvellir” usłyszał „tysiąc lat swojego narodu”. W Parku Narodowym Þingvellir pracuje były prezydent Islandii w latach 2016-2024, Guðni Th. Jóhannesson, ale w roli, która może być zaskoczeniem – jako przewodnik turystyczny.