Boreckie krzyżoki z bramą wielkanocną na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego!

Ten unikatowy na Opolszczyźnie zwyczaj został wpisany na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Kolejnym krokiem będą starania o wpis zwyczaju na Listę Reprezentatywną Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości, prowadzoną w oparciu o Konwencję UNESCO 2003 w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego.

Zwyczaj krzyżoków, czyli budowa i wieszanie bramy wielkanocnej ze skorup jaj, a także obchodzenie pól w nocy, kultywowany jest wyłącznie w sołectwie Borki Małe w gminie Olesno w województwie opolskim. Tradycja wpisuje się w definicję niematerialnego dziedzictwa kulturowego Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego w zakresie: praktyk, przekazów, wiedzy i umiejętności, które wspólnoty i grupy uznają za część wspólnego dziedzictwa kulturowego, są przekazywane z pokolenia na pokolenie i są stale odtwarzane przez grupy i wspólnoty.

Krzyżoki są żywą tradycją wpisaną w historię lokalną Borek Małych, utożsamianą
z tym miejscem i jego mieszkańcami. Zwyczaj jest kultywowany przez grupy młodych mężczyzn, którzy definiują tę tradycję jako swoje dziedzictwo, z którym się utożsamiają. Najstarsi mieszkańcy twierdzą, że tradycja sięga co najmniej przełomu XIX i XX wieku. Chociaż przestrzegana jest zasada uczestnictwa w nim wyłącznie kawalerów, to jednak
w czasie wojny, po prostu z braku takowych, na obchód pól wyruszali mężczyźni żonaci.

Dla obecnych mieszkańców Borek, potrzeba kultywowania tradycji jest oczywista. Jak mówią – tak robili ich dziadkowie, ojcowie, więc i oni, będą przekazywać ją swoim synom.

Kontynuowanie zwyczaju ma związek z głęboką wiarą mieszkańców sołectwa. Nie chodzi tylko o wspólne spędzenie czasu na próbach, czy przy robieniu bramy z wydmuszek, ale również o ogromne emocje jakie wywołuje nocny śpiew w kościele, czy na polach, który echo niesie daleko, tak, że ludzie wychodzą z domów, żeby go posłuchać. Jest to piękne
i niesamowite uczucie. Śpiew 12 mężczyzn w środku nocy robi wrażenie, a wiara w modlitwę podobno działa. Niektórzy pamiętają jeszcze, że kiedyś jeden z rolników nie życzył sobie by „Krzyżoki” przeszli przez jego pole. Potem, na skutek gradobicia, które przeszło tylko nad jego polem, miał tak marne plony, że w roku następnym nie robił już żadnych trudności.

Borekckie krzyzoki z bramą wielkanocną to szósty wpis z województwa opolskiego na Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego prowadzonej przez Narodowy Instytut Dziedzictwa i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Na liście krajowej znajdują się również:

– Zwyczaj wodzenia niedźwiedzia na Śląsku Opolskim;

– Kroszonkarstwo opolskie;

-Umiejętność ręcznego wytwarzania wzoru opolskiego;

– Babski comber na Śląsku Opolskim;

– Boże Ciało z tradycją dywanów kwietnych w Kluczu, Olszowej, Zalesiu Śląskim i Zimnej Wódce.

Czym jest krajowa lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego?

To inaczej mówiąc krajowy rejestr elementów niematerialnego dziedzictwa kulturowego, tworzony według  zasad przyjętych w związku z Konwencją UNESCO. Ta lista została opracowana przez Narodowy Instytut Dziedzictwa w 2014. Jest spisem przejawów żywego dziedzictwa niematerialnego z terenu Polski i ma charakter wyłącznie informacyjny.

Listę prowadzi Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego we współpracy z Narodowym Instytutem Dziedzictwa. Wnioski sprawdzone pod względem formalnym przez NID opiniuje Rada ds. Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego przy Ministrze Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Na temat krzyżoków polecamy:

http://niematerialne.nid.pl/Aktualnosci/details.php?ID=2949

http://radio.opole.pl/100,194175,w-borkach-malych-nadal-kultywuje-sie-wielkanocny

https://opole.tvp.pl/42304167/unikatowa-tradycja-na-opolszczyznie-wielkanocna-brama-z-wydmuszek-powstala-w-borkach-malych

 

 

 

Komentarze są wyłączone.