Poetycki portret twórczyni, w którym słowa splatają się z obrazem. „Porcelanowa łąka Pani Małgorzaty” Joanny Banik to nie tylko książka o sztuce ludowej – to zmysłowa, poetycka podróż w głąb świata Małgorzaty Matei, wybitnej opolskiej artystki, której ręcznie malowane porcelanowe dzieła zachwycają precyzją, harmonią barw i głębokim zakorzenieniem w tradycji regionu.

Joanna Banik – autorka znana z literackiej wrażliwości i umiejętności łączenia słowa z obrazem (udowodniła to choćby w książce „Madera – kwiat oceanu”) – ponownie sięga po narrację wykraczającą poza ramy klasycznego albumu. Tym razem jednak robi coś więcej: wchodzi głęboko w emocje towarzyszące twórczyni podczas procesu tworzenia. Czytelnik nie tylko dowiaduje się co powstaje na porcelanowych powierzchniach, ale przede wszystkim jak rodzi się magia – z jaką cierpliwością, skupieniem, wewnętrznym drżeniem i duchową obecnością artystka prowadzi pędzel po gładkiej powierzchni. Banik subtelnie oddaje napięcie między pierwszą kreską a ostatnim, wykończonym płatkiem, pokazując, że każdy kwiat jest zapisem chwili, emocji, wspomnienia.

Impresyjny, poetycki styl autorki sprawia, że książka staje się przestrzenią medytacji nad pięknem i przemijaniem. Banik z niezwykłą delikatnością ukazuje więź, jaka łączy Mateię z dziedzictwem kulturowym – nie jako suchą powinność, lecz jako żywy, oddychający dialog pokoleń. Jej narracja koresponduje z filozofią Alexandra von Humboldta – „wszystko jest ze sobą powiązane” – i w tym duchu splata przyrodę, tradycję, rzemiosło i emocje w jedną, spójną opowieść.

Małgorzata Mateja, artystka ze Staniszcz Małych na Opolszczyźnie, to jedna z najwybitniejszych postaci polskiej sztuki ludowej. Wywodząc się z rodziny kultywującej tradycję kroszonkarstwa (zdobienia jaj techniką rytowniczą), przeniosła te wzory na porcelanę, tworząc kompozycje kwiatowe o niepowtarzalnym uroku. Jej dzieła – nagradzane m.in. Grand Prix Ministra Kultury, uhonorowane Brązowym Krzyżem Zasługi oraz odznaczeniem „Zasłużony dla Kultury Polskiej” – są głęboko osadzone w lokalnym krajobrazie i duchowości regionu.

Mateja to jednak nie tylko artystka, ale także pedagog z powołania. Aktywnie uczestniczy w projektach międzypokoleniowych, takich jak program „Mistrz Tradycji”, ucząc młodszych trudnej sztuki kroszonkarstwa i malowania porcelany. Nie ogranicza się do odtwarzania dawnych wzorów – z odwagą adaptuje je do nowych form: zdobionych bombek, porcelanowych kafli czy autorskich kompozycji. Kwiaty w jej twórczości nie są jedynie dekoracją – to zapis przyrody, wspomnienie dzieciństwa, wyraz duchowej więzi z naturą, a także zapis emocji, które artystka przelewa na białą, delikatną powierzchnię.

W nowej książce Joanny Banik słowo spotyka się z obrazem w wyjątkowej symbiozie. Autorka z jednej strony opisuje techniczne aspekty rękodzieła, z drugiej – oddaje zmysłowość i duchowy wymiar pracy Matei. Dzięki tej dwutorowej narracji czytelnik może niemal „dotknąć” porcelany, śledzić gesty malarki i zrozumieć symbolikę ornamentów, które od pokoleń zdobią śląskie kroszonki i ceramikę. Tej literackiej warstwie towarzyszy jednak coś, co nadaje książce absolutnie wyjątkowego charakteru – jej oprawa graficzna. Przepiękne, pełne światła i detalu fotografie autorstwa Sławomira Mielnika, znanego opolskiego fotografa i filmowca, oddają fakturę porcelany, grę świateł na jej powierzchni i kruchość malowanych płatków. Dopełnieniem są zachwycające, odręczne rysunki kwiatów Katarzyny Latochy– delikatne, niemal botaniczne studia, które wprowadzają czytelnika w nastrój skupienia i kontemplacji.

Całości tej niezwykłej kompozycji – zarówno zdjęciom, jak i rysunkom – oprawę graficzną zapewnił Marek Krajewski, jeden z czołowych grafików w Opolu. To on, z wyczuciem i wirtuozerią, połączył te elementy w jednolitą, spójną całość, tworząc książkę, która jest dziełem sztuki sama w sobie – zarówno pod względem treści, jak i formy.

„Porcelanowa łąka Pani Małgorzaty” to publikacja niezwykle potrzebna – nie tylko dokumentuje rzadkie rzemiosło, ale przywraca mu należne miejsce w świadomości współczesnego czytelnika. W świecie zdominowanym przez masową produkcję, ręczne malowanie porcelany staje się symbolem autentyczności, lokalnego dziedzictwa i wewnętrznej prawdy. Książka Banik promuje ideę międzypokoleniowego przekazu – podobnie jak działalność samej Matei – i przypomina, że prawdziwe piękno rodzi się z uważności, cierpliwości i miłości do tego, co własne.

To hołd złożony niezwykłej twórczyni, ale także apel o zachowanie kulturowej różnorodności i piękna rękodzieła. Dla czytelników książka będzie nie tylko lekturą – stanie się głębokim, estetycznym doświadczeniem, podróżą przez świat kwiatów zaklętych w porcelanie, które pod piórem Joanny Banik, obiektywem Sławomira Mielnika, kreską Katarzyny Latochy i okiem graficznym Marka Krajewskiego odzyskują swój pierwotny, oniryczny blask.

Polecamy ją z przekonaniem, że w świecie pośpiechu najcenniejsze są chwile zatrzymania.

 

„Porcelanowa łąka Pani Małgorzaty”:

tekst – Joanna Banik

zdjęcia – Sławomir Mielnik

rysunki – Katarzyna Latocha

redakcja – Iwona Biegun

projekt graficzny – Marek Krajewski

 

PS. Spotkanie promocyjne książki już 15 lipca o godz. 17.30 w sali konferencyjnej Domu Katechetycznego przy katedrze Opolskiej w Opolu.

https://zrzutka.pl/7nt39v/award/f97xb3/mamy-to-ksiazka-porcelanowa-laka-pani-malgorzaty-juz-w-rekach