Jökulsárlón – perła lodowcowej laguny w Parku Narodowym Vatnajökull

Jökulsárlón to jedna z największych atrakcji Islandii – spektakularna laguna lodowcowa, która zachwyca turystów z całego świata. Znajduje się na południowym wybrzeżu Islandii, w obrębie Parku Narodowego Vatnajökull, wpisanego na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO w 2019 roku.

Nazwa Jökulsárlón w języku islandzkim oznacza dosłownie „lodowcową lagunę rzeczną”. To duży polodowcowy zbiornik wodny, który powstał u podnóża lodowca Breiðamerkurjökull – jednego z jęzorów największego lodowca w Europie, Vatnajökull. Laguna jest najgłębszym jeziorem Islandii – jej głębokość sięga 284 metrów, a powierzchnia wynosi około 25 km², co czyni ją największą laguną lodowcową w kraju.

Historia Jökulsárlón jest stosunkowo krótka i ściśle związana ze zmianami klimatu. Laguna zaczęła formować się około 1934–1935 roku, kiedy to lodowiec Breiðamerkurjökull zaczął gwałtownie się cofać w wyniku ocieplenia temperatury. Przez wieki lodowiec przesuwał się i cofał – w okresie małej epoki lodowcowej (1600–1900) sięgał prawie do wybrzeża, ale od lat 20. XX wieku rozpoczął się jego szybki odwrót, co doprowadziło do powstania jeziora wypełnionego woda z roztopionego lodu. Od lat 70. XX wieku powierzchnia laguny zwiększyła się czterokrotnie, a wciąż rośnie w tempie około 0,5 km² rocznie.

Jökulsárlón to miejsce o niesamowitej urodzie – na powierzchni ciemnoniebieskiej wody unoszą się setki gór lodowych o różnych kształtach i kolorach. Odłamki lodu, zwłaszcza te o intensywnie błękitnej barwie, pochodzą z głębi lodowca, gdzie lód został pozbawiony pęcherzyków powietrza. Czarne smugi widoczne na niektórych górach lodowych to popiół wulkaniczny po dawnych erupcjach.

Lodowiec cofa się obecnie w tempie około 200 metrów rocznie, a od frontu lodowca odłamują się ogromne bloki o wysokości do 30 metrów. Część z nich, niesiona prądem, trafia do oceanu, a następnie na czarną, wulkaniczną plażę Breiðamerkursandur, która zyskała przydomek „Diamentowej Plaży” – błyszczące bryły lodu na czarnym piasku przypominają diamenty.

Laguna jest domem dla licznych fok, które można spotkać pływające w wodzie lub wypoczywające na górach lodowych. W zimie foki gromadzą się przy ujściu laguny, polując na ryby. W okolicy gniazdują także rzadkie gatunki ptaków, m.in. wydrzyki wielkie, nury rudodziobe i gęsi.

Jökulsárlón znajduje się tuż przy Drodze Okrężnej (Route 1), około 5 godzin jazdy (380 km) na wschód od Reykjavíku. W okolicy znajdują się toalety, kawiarnia oraz parking (płatny). W sezonie dostępne są także food trucki. Ze względu na zmienne warunki pogodowe, podczas wizyty warto ubrać się ciepło i nie wchodzić na pływające kry ani nie pływać w lagunie.

Jökulsárlón to miejsce, które doskonale oddaje potęgę i ulotność islandzkiej przyrody – świadectwo nieustannych zmian, jakie zachodzą na styku lodu, wody i wulkanicznej ziemi.