Perła Mazowsza. Pałac w Radziejowicach | Fundacja Dla Dziedzictwa

Na uboczu, z dala od głównych traktów, wśród malowniczych terenów dawnej Puszczy Jaktorowskiej, kryje się miejsce, które zachwyca nie tylko urodą, ale i niezwykłą historią. To zespół pałacowo-parkowy w Radziejowicach– perła architektury i świadek dziejów polskiej kultury i polityki.

Historia tego miejsca sięga XV wieku, kiedy to ród Radziejowskich wzniósł tu swoją siedzibę. Pierwotnie była to warowna wieża mieszkalna – typowa dla średniowiecza budowla łącząca funkcje obronne i mieszkalne. Prawdziwy rozkwit nastąpił jednak w XVII wieku za sprawą Stanisława Radziejowskiego, wojewody łęczyckiego i zaufanego króla. To on rozbudował wieżę i wzniósł okazały wczesnobarokowy pałac, o którym mówiono, że mógł pomieścić nawet tysiąc gości. W tamtych czasach Radziejowice gościły same znamienitości – bywali tu królowie: Zygmunt III Waza, Władysław IV, a później Jan III Sobieski.

Obecny, klasycystyczny kształt pałac zawdzięcza rodzinie Krasińskich, która stała się właścicielem majątku pod koniec XVIII wieku. Przebudowy dokonano według projektu wybitnego architekta Jakuba Kubickiego, twórcy m.in. arkad przy Zamku Królewskim w Warszawie. To właśnie Kubicki nadał budowli dostojną, piętrową formę z czterokolumnowym gankiem i herbem Ślepowron w tympanonie.

Obok pałacu stoi malowniczy, neogotycki Zameczek. Choć z pozoru młodszy, kryje w swoich murach najstarsze, XVI-wieczne ściany dawnej wieży Radziejowskich. Odbudowany na początku XIX wieku z inicjatywy Krasińskich, stał się jednym z pierwszych romantycznych założeń na Mazowszu.

Zachwyca również dworek modrzewiowy – jeden z cenniejszych zabytków całego zespołu pałacowo-parkowego. Powstał na przełomie XVIII i XIX wieku i podobnie jak główny pałac, wyszedł spod ręki wybitnego architekta Jakuba Kubickiego. Jego nazwa pochodzi od szlachetnego drewna, z którego został wzniesiony – modrzew, ceniony za trwałość i odporność na wilgoć, nadał budowli wyjątkowy charakter. Klasycystyczna bryła dworku, z charakterystycznym dla szlacheckich siedzib gankiem wspartym na kolumnach, harmonijnie wpisuje się w otaczający krajobraz. Pierwotnie pełnił funkcję siedziby administratora majątku i był centralnym punktem folwarku. Dziś po gruntownym remoncie, który przeszedł w 1979 roku, jego wnętrza zostały zaadaptowane na kameralne pokoje gościnne, a w jednym z salonów stoi fortepian, który służy jako tło dla spotkań artystycznych i muzycznych

Ambicją Krasińskich było uczynienie z Radziejowic intelektualnego i kulturalnego salonu Warszawy. I im się to udało. Pod koniec XIX i na początku XX wieku pałac regularnie odwiedzała śmietanka polskiej kultury. Bywali tu: Henryk Sienkiewicz, Juliusz Kossak, Lucjan Rydel, Jarosław Iwaszkiewicz. Szczególnie związany z tym miejscem był malarz Józef Chełmoński, który mieszkał w pobliskiej Kuklówce i chętnie utrwalał na płótnach tutejsze krajobrazy. Dziś w pałacu mieści się największa w Polsce stała wystawa jego dzieł.

Po II wojnie światowej pałac przeszedł w ręce państwa, a od 1965 roku funkcjonuje jako Dom Pracy Twórczej Ministerstwa Kultury. Przez wiele lat stałym bywalcem i spiritus movens tutejszego życia kulturalnego był Jerzy Waldorff, któremu dziś poświęcony jest coroczny Letni Festiwal.

Otaczający pałac, zaprojektowany w stylu angielskim park krajobrazowy o powierzchni 26 hektarów, z alejami lipowymi, jesionowymi i pomnikowym miłorzębem, stanowi idealne dopełnienie tej wyjątkowej rezydencji. Miejsce to urzeka spokojem i naturalnym pięknem – wśród starych drzew, malowniczych alejek i rozległego stawu kryje się wiele zakątków sprzyjających zadumie i odpoczynkowi. Spacerując alejami, można natknąć się na ślady historii w postaci elementów małej architektury, które podkreślają romantyczny charakter założenia. Park w Radziejowicach, choć położony zaledwie 40 kilometrów od Warszawy, przy trasie S8, daje poczucie odcięcia od zgiełku wielkiego miasta, stanowiąc oazę ciszy i zieleni na Mazowszu. Pałac w Radziejowicach to nie tylko zabytek – to miejsce, gdzie historia wciąż tętni życiem, a sztuka i kultura mają swój niepowtarzalny dom.