Pleciona Historia – opolska tradycja, która trafiła na Listę UNESCO

Tradycja polskiego plecionkarstwa została oficjalnie wpisana na Reprezentatywną Listę Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego Ludzkości UNESCO! Decyzję ogłoszono podczas 20. sesji Międzyrządowego Komitetu ds. Ochrony Niematerialnego Dziedzictwa Kulturowego w New Delhi. To już siódmy polski element na tej prestiżowej liście – obok m.in. krakowskich szopek, dywanów kwiatowych na procesje Bożego Ciała, kultury bartniczej, flisactwa czy poloneza.

Plecionkarstwo to jedno z najstarszych rzemiosł świata – sztuka, która towarzyszy człowiekowi od tysięcy lat. Na Śląsku Opolskim jego korzenie sięgają X wieku, co potwierdzają odkrycia archeologiczne z ostrówka w Opolu, gdzie znaleziono plecione elementy używane do budowy podłóg, ogrodzeń i domowych konstrukcji. Dostępność naturalnych materiałów i umiejętności mieszkańców sprawiły, że tradycja ta rozkwitała tu aż do XIX wieku.

Prawdziwymi centrami plecionkarskiego kunsztu stały się Chróścice, Siołkowice i Cisek – miejscowości, w których wyplatane kosze, kapelusze i meble nie tylko zaspokajały lokalne potrzeby, ale były też ważnym elementem rozwoju gospodarczego regionu. W okresie międzywojennym chróściccy rzemieślnicy zamienili warsztaty w prężnie działające przedsiębiorstwa eksportujące swoje wyroby do wielu krajów Europy.

Po II wojnie światowej tradycję kontynuowała Spółdzielnia Koszykarska „Jedność”, działająca aż do lat 90. Dopiero masowe pojawienie się plastiku na rynku osłabiło znaczenie wikliny i naturalnych surowców. Dziś plecionkarstwem zajmują się już tylko nieliczni pasjonaci, ale to właśnie dzięki nim rzemiosło przetrwało – wciąż powstają kosze, zabawki, dekoracje i przedmioty codziennego użytku z wikliny, słomy, sitowia czy rogożyny.

W 2023 roku plecionkarstwo na Śląsku Opolskim wpisano na Krajową listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego, co dodatkowo podkreśla wyjątkową wartość tej tradycji. Opolscy twórcy, a także instytucje i samorządy wspierające takie jak: Prezydent Miasta Opola, Wójt Gminy Dobrzeń Wielki, Wójt Gminy Cisek, Instytut Śląski w Opolu, miały swój wkład w przygotowanie wniosku do wpisu na listę UNESCO.

Zapraszamy do obejrzenia naszej wystawy „Plecionkarstwo na Śląsku Opolskim”, przygotowanej we współpracy z Instytutem Śląskim w Opolu oraz Stowarzyszeniem Twórców Ludowych – Oddziałem w Opolu. To opowieść o splataniu – historii, kultury i ludzkiej pasji