Na antenie TVP Poznań wyemitowano nasz kolejny film pt. „Mokradła” z cyklu edukacyjnych produkcji „Różnorodność Biologiczna”, realizowanych przez Fundację „Dla Dziedzictwa” według pomysłu Janusza Sidora. Film „Mokradła” powstał z potrzeby zwrócenia uwagi opinii publicznej na niezwykle ważny, a wciąż niedoceniany problem zanikania obszarów podmokłych.

W dobie nasilających się skutków zmian klimatu, coraz częstszych susz i powodzi, wiedza o roli mokradeł w przyrodzie staje się kluczowa. Celem filmu jest nie tylko edukacja i popularyzacja wiedzy o tych ekosystemach, ale także inspirowanie do ich ochrony i odtwarzania. To opowieść o naturalnym systemie bezpieczeństwa, który przez wieki chronił ludzi i przyrodę, a który dziś wymaga naszej troski i świadomych działań.

Mokradła to jedne z najcenniejszych ekosystemów na naszej planecie. Często określane są mianem „nerek Ziemi”, ponieważ pełnią kluczową rolę w oczyszczaniu wód i filtrowaniu zanieczyszczeń. Ich znaczenie jest wielowymiarowe, jednak za najistotniejszą funkcję uznaje się regulację obiegu wody, czyli przeciwdziałanie suszy oraz powodziom.

Mokradła działają jak gigantyczna gąbka:

• gromadzą wodę – w okresach obfitych opadów lub roztopów pochłaniają i magazynują ogromne ilości wody, co pozwala ograniczyć ryzyko powodzi,

• uwalniają wodę – w czasie suszy stopniowo oddają zgromadzoną wilgoć, podtrzymując przepływy w rzekach i strumieniach oraz podnosząc poziom wód gruntowych.

Dzięki tej zdolności mokradła odgrywają kluczową rolę w łagodzeniu skutków zmian klimatu, takich jak ekstremalne zjawiska pogodowe. Szczególnie ważne są torfowiska, które należą do najskuteczniejszych naturalnych magazynów węgla na Ziemi. Nagromadzona w nich materia organiczna (torf) może przechowywać dwutlenek węgla przez tysiące lat, znacząco ograniczając jego emisję do atmosfery.

Mokradła stanowią także dom dla niezliczonych gatunków roślin i zwierząt, w tym wielu gatunków endemicznych, czyli występujących wyłącznie w tych ekosystemach. Są szczególnie istotne dla ptaków wodnych i błotnych, płazów, gadów, a także licznych ssaków. Dla wielu ryb, zwłaszcza gatunków o znaczeniu gospodarczym, mokradła – w tym estuaria i namorzyny – są kluczowymi miejscami tarła i rozwoju narybku.

Poza znaczeniem przyrodniczym, obszary podmokłe mają również wartość społeczną
i gospodarczą. Przyciągają miłośników przyrody, obserwatorów ptaków, fotografów, wędkarzy
i kajakarzy, wspierając rozwój turystyki przyrodniczej i lokalnych gospodarek.

Choć wszystkie funkcje mokradeł są niezwykle ważne, to właśnie rola w regulacji obiegu wody – poprzez zapobieganie powodziom i łagodzenie susz – jest najistotniejsza dla bezpieczeństwa ludzi oraz stabilności ekosystemów. Niestety, mokradła należą dziś do najszybciej zanikających ekosystemów na świecie, głównie wskutek ich osuszania pod potrzeby rolnictwa i rozwoju infrastruktury.

Ochrona i odtwarzanie mokradeł to inwestycja w nasze bezpieczeństwo wodne, żywnościowe i klimatyczne – a także w przyszłość kolejnych pokoleń.

Realizacja Fundacja „Dla Dziedzictwa”

Scenariusz i reżyseria: Janusz Sidor

Montaż i opracowanie muzyczne: Zbigniew Bartosik

Współpraca: prof. Andrzej Górniak, prof. Mariusz Lamentowicz

Konsultacja merytoryczna cyklu: prof. Andrzej M. Jagodziński, Instytut Dendrologii PAN

Za pomoc przy realizacji filmu dziękujemy pracownikom naukowym Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu oraz Uniwersytetu w Białymstoku.

Projekt powstał dzięki dotacji z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska w Poznaniu oraz wsparciu Fundacji Zakłady Kórnickie w ramach programu Drzewo Franciszka.